ಭಾರತೀಯ ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣುಗಳ ಕೆಲವು ಸಾಗಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ಆತಂಕ- ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಹಣ್ಣುಗಳು ಅರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಸುರಕ್ಷಿತ : ಸರ್ಕಾರದ ಪಾತ್ರ ಏನು?

ಭಾರತೀಯ ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣುಗಳ ಕೆಲವು ಸಾಗಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ಆತಂಕ

ಭಾರತದಿಂದ ರಫ್ತು ಮಾಡಲಾದ ಕೆಲವು ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣುಗಳ ಸಾಗಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಮತಿತ ಮಿತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೀಟನಾಶಕ ಅವಶೇಷಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿವೆ. ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸದಿರುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವೆಂದು ತಜ್ಞರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಆಮದು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಇಂತಹ ಸಾಗಣೆಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವುದರಿಂದ ರಫ್ತುದಾರರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಕೃಷಿ ತಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ, ರೈತರು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲೇ ಕೀಟನಾಶಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು ಹಾಗೂ ಕೊಯ್ಲಿಗೆ ಮುನ್ನ ಕಡ್ಡಾಯ ಕಾಯುವ ಅವಧಿಯನ್ನು (waiting period) ಪಾಲಿಸಬೇಕು. ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ರೈತರಿಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

ಇದರಿಂದ ಭಾರತೀಯ ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿನ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಭಾರತೀಯ ಮಾವಿನ ಹಣ್ಣುಗಳ ಕೆಲವು ಸಾಗಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೀಟನಾಶಕ ಅವಶೇಷಗಳು (pesticide residues) ನಿಗದಿತ ಮಿತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದರೆ, ಆ ಸಾಗಣೆಯನ್ನು ಆಮದು ದೇಶಗಳು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ನಾಶಪಡಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಇದರಿಂದ ರೈತರು, ರಫ್ತುದಾರರು ಮತ್ತು ದೇಶದ ರಫ್ತು ವಲಯಕ್ಕೆ ನಷ್ಟ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಭಾರತೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಬಹುತೇಕ ಹಣ್ಣುಗಳು ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕೀಟನಾಶಕ ಅವಶೇಷಗಳು, ಕೃತಕವಾಗಿ ಹಣ್ಣಾಗಿಸಲು ಬಳಸುವ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಅಥವಾ ಅಸ್ವಚ್ಛ ನಿರ್ವಹಣೆಯಿಂದ ಆರೋಗ್ಯದ ಅಪಾಯ ಉಂಟಾಗಬಹುದು.

ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ವಿಷಯಗಳು

• ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೊದಲು ಹರಿಯುವ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೊಳೆಯಿರಿ.
• ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ 15–20 ನಿಮಿಷ ಉಪ್ಪು ಅಥವಾ ಅಡಿಗೆ ಸೋಡಾ ಬೆರೆಸಿದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನೆನೆಸಿಟ್ಟು ನಂತರ ತೊಳೆಯಿರಿ.
• ಸೇಬು, ದ್ರಾಕ್ಷಿ, ಪೇರಳೆ ಮುಂತಾದ ಹಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಕೀಟನಾಶಕ ಅವಶೇಷಗಳ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು ಇರುವುದರಿಂದ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ.
• ಅತಿಯಾಗಿ ಹೊಳೆಯುವ ಅಥವಾ ಅಸಹಜ ಬಣ್ಣದ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವಾಗ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಿ.
• ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಅಂಗಡಿಗಳಿಂದ ಖರೀದಿಸಿ.

ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ

ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಅತಿಯಾದ ಸೇವನೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ನರಮಂಡಲ, ಯಕೃತ್ತು, ಮೂತ್ರಪಿಂಡ ಹಾಗೂ ಹಾರ್ಮೋನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು. ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ತೊಳೆದು ಸೇವಿಸಿದರೆ ಅಪಾಯವು ಬಹಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಹೀಗಾಗಿ, ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ದೊರೆಯುವ ವಿಟಮಿನ್, ಖನಿಜಗಳು ಮತ್ತು ನಾರಿನ ಲಾಭಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಭವನೀಯ ಅಪಾಯಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನವು. ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಿ ಸೇವಿಸುವುದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕ್ರಮ.

ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ (ಕೀಟನಾಶಕಗಳು, ಆಹಾರ ಸೇರ್ಪಡೆಗಳು, ಸಂರಕ್ಷಕಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ) ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳೆರಡೂ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಪಾತ್ರ

• Food Safety and Standards Authority of India (FSSAI) ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.
• ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಅನುಮತಿತ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಆಹಾರ ಮಾದರಿಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆ, ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಗೃತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ನಿಯಮ ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಪಾತ್ರ

• ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ಅಂಗಡಿ ಮತ್ತು ಗೋದಾಮುಗಳಲ್ಲಿ ತಪಾಸಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ.
• ಆಹಾರ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿಸುತ್ತಾರೆ.
• ಕಲಬೆರಕೆ ಅಥವಾ ನಿಯಮಬಾಹಿರ ರಾಸಾಯನಿಕ ಬಳಕೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ ದಂಡ, ಪರವಾನಗಿ ಅಮಾನತು ಅಥವಾ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ಕ್ರಮಗಳು

• ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೀಟನಾಶಕ ಅವಶೇಷಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ.
• ಕೃತಕವಾಗಿ ಹಣ್ಣು ಹಣ್ಣಾಗಿಸಲು ಬಳಸುವ ಅಪಾಯಕಾರಿ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ವಿರುದ್ಧ ದಾಳಿಗಳು.
• ಆಹಾರ ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.
• ರೈತರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ಕೀಟನಾಶಕ ಬಳಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವುದು.

ಸವಾಲುಗಳು

• ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟದ ಪ್ರಮಾಣ ತುಂಬಾ ದೊಡ್ಡದಿರುವುದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ.
• ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ತಪಾಸಣಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಕೊರತೆ ಇದೆ.
• ರೈತರು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಬೇಕಿದೆ.

ಒಟ್ಟಾರೆ, ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವು ರಾಜ್ಯದಿಂದ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಯಮಿತ ತಪಾಸಣೆ, ಕಠಿಣ ಜಾರಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರ ಜಾಗೃತಿಯು ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸುಧಾರಿಸಬಹುದು.

ಜಾಹೀರಾತು

ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಕಲಬೆರಕೆ, ಕಳಪೆ ಗುಣಮಟ್ಟ ಅಥವಾ ಅಪಾಯಕಾರಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಬಳಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನೀವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ದೂರು ನೀಡಬಹುದು:

ಜಾಹೀರಾತು

1. Food Safety and Standards Authority of India (FSSAI)
   • ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್: FSSAI
   • ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದೂರುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ.
2. ರಾಜ್ಯ ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತಾ ಇಲಾಖೆ
   • ನಿಮ್ಮ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತಾ ಅಧಿಕಾರಿ (Food Safety Officer) ಅಥವಾ ಆರೋಗ್ಯ ಇಲಾಖೆಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು.
   • ಅಂಗಡಿ, ಹೋಟೆಲ್ ಅಥವಾ ಉತ್ಪನ್ನದ ವಿವರಗಳೊಂದಿಗೆ ಲಿಖಿತ ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.
3. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಹಕ ಸಹಾಯವಾಣಿ
   • ಟೋಲ್-ಫ್ರೀ ಸಂಖ್ಯೆ: 1915
   • ವೆಬ್‌ಸೈಟ್: National Consumer Helpline

ದೂರು ನೀಡುವಾಗ

• ಉತ್ಪನ್ನದ ಹೆಸರು, ಅಂಗಡಿಯ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ವಿಳಾಸ.
• ಖರೀದಿಸಿದ ಬಿಲ್ ಅಥವಾ ರಶೀದಿ (ಇದ್ದರೆ).
• ಕಲಬೆರಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಫೋಟೋ ಅಥವಾ ವಿಡಿಯೋ ಸಾಕ್ಷ್ಯ.
• ಉತ್ಪನ್ನದ ಪ್ಯಾಕೆಟ್ ಅಥವಾ ಲೇಬಲ್ ವಿವರಗಳು.

ಈ ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ದೂರು ನೀಡಿದರೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮಾದರಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿ ಅಗತ್ಯ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದು.